www.teamworkindezorg.nl

Na enkele jaren (vanaf begin 2008) is het nu eindelijk zover dat de Nederlandse versie van TeamSTEPPS, TeamSHOPP, een online uithangbord krijgt. De website www.teamworkindezorg.nl is een feit, zij het nog in ontwikkeling.

Na de initiële introductie en de eerste praktijk testen van TeamSHOPP (o.a. UMC Utrecht, UMC St Radboud) is het programma intussen uitgebreid met een leiderschap programma voor artsen: Medisch Team Leiderschap programma (MTL). Veel van hen kunnen en steeds meer van hen willen dit inzetten als aanvulling op hun gebruiken. Feit is: artsen  worden hierin niet in opgeleid en in de praktijk wordt hen niet altijd het goede voorbeeld gegeven. Het MTL programma is geen doorsnee ‘management development’ (MD) programma en wel om twee redenen:

a. deelnemers gaan daadwerkelijk met de ‘billen bloot’ in het verbeteren van houding en gedrag;

b. het programma is specifiek voor artsen en gaat (dus) uit van hun specifieke (unieke) rol in het zorgproces (als eindverantwoordelijke) en andere specifieke factoren, zoals stress, multidisciplinaire teamwork, client / patient perspectief en – niet in de laatste plaats – DE CULTUUR.

Te verwachten uitbreiding van TeamSHOPP gaatin op dit laatste: in de loop van 2011 wordt een programma Houding&Gedrag gelanceerd waarmee teams en afdelingen concreet aan de slag kunnen met het verbeteren van (verkeerde) houding en gedrag op de werkvloer.

Zoals dat bij zovele website geldt: hou ‘m in de gaten!

Groeten,

WK

WC perikelen…

Hoe afstandelijk de Amerikanen ook kunnen lijken, hun WC gewoonten weerspiegelen dit niet. Amerikaanse toiletpotten zijn afgesloten met niet meer dan enkele platen op hoge pootjes, waar je bovendien meestal met kop en schouders overheen kijkt (zeker als je uit Europa komt). Voordeel is wel dat je bij binnenkomst direct kan zien welke niet bezet zijn. Af te lezen aan het rijtje op enkelhoogte hangende broeken van zittende WC-gebruikers. In de VS ga ik ook niet graag naar de WC.

Waarom ik deze uiting van mijn persoonlijke voorkeuren met u, lezer dezes, hierbij deel, is

Gezondheidszorg Anders Beleefd

De laatste tijd ben ik me er wat meer in aan het verdiepen, maar het valt me op dat er toch meer dan ik dacht initiatieven bestaan gericht op de zachte kant van zorgverbetering. De Nederlandse Portal allegoededoelen.nl laat zien dat er meer is, bijvoorbeeld de Stichting AmbulanceWens (zie ook een van mijn eerdere blogs). En ken je bijvoorbeeld het BeterGezelschap? Ik ben dagelijks bezig (als ik aan het werk ben, dan) met zorverbeterinitiatieven. Maar de kracht van dit soort initiatieven is m.i. de combinatie van onbaatzuchtigheid en creativiteit. Om maar niet te spreken van DURF. Wie durft?

Durf jij? Laat het me weten.

WK

Lijderschap en leiderschap

Leiderschap: wat is dat nou eigenlijk. In een ‘betere wereld’ zou je je kunnen voorstellen dat het hele woord niet voor zou komen. Waarom? Omdat dan iedereen leiderschap toont. En als iedereen dat doet, hebben we geen leiders nodig. Mooi toch? Maar dagdromen? Nee, hoor. Eerlijk gezegd vind de hele discussie over ‘leiderschap in de zorg’ niets meer dan een symptoom van de huidige situatie waarin we verkeren. Evenwel vind ik het allemaal reuze interessant wat er op dit gebied te leren en te kennen valt. Soms wordt het echt flink aangepakt. Bijvoorbeeld in de ‘leiderschapsprogramma’ van de NHS.

WK

Checklist voor Leiderschap

Soms zijn dingen simpel. En management goeroes hebben de gave om met simpele dingen goeroe te worden. Op het gebied van zorgmanagement zijn er nog maar weinig goeroes. In de VS heb je Quint Studer (zie ook een eerdere blog). Zijn StuderGroup heeft voor zorgmanagers en –bestuurders een aardig checklistje in het leven geroepen. De lijst komt er op neer dat je per dag, week, maand en kwartaal bepaalde concrete stappen zet en acties onderneemt volgens de ‘StuderGroup-leer’, of hoe je dat ook noemen wilt. Consequent dezelfde dingen herhalen om betere zorg te realiseren. Je kunt de checklist online bestellen in van die scheurblokjes (handig). Vrij vertaald komt het er hier op neer (wellicht geeft het inspiratie):

LEIDERSCHAP CHECKLIST voor ZORGMANAGERS*
Dagelijks Positieve kritiek (manage up) op jezelf en anderen zowel binnen als buiten je directe werkomgeving. 1 uur per dag op gestructureerde wijze monitoren en contact met medewerkers op de werkvloer (afdelingsrondes). Follow up uit eerdere ‘rondes’ omzetten in concrete actiepunten en positieve feed back. Complimenteer. Pre- en post-ontslag contacten met patiënten.	Wekelijks Manage up een compliment naar een senior manager (om de ‘dank-je-cyclus’ te voeden). Publiek belonen van een ‘zorgkampioen’ tijdens rondes/vergaderingen/etc. Stimuleer de carrière van een high performer en begeleidt een low performer naar betere resultaten. Stimuleer goede ideeën, verbeteringen en innovaties. Update het medewerkerprikbord met: Wekelijkse resultaten patiënten ervaring Concrete afdelingsresultaten (a.d.h.v. gemeenschappelijke doelen). Vraag medewerkers naar reacties en feedback over gedrag- en cultuuraspecten en operationele verbeteringen.
Maandelijks Maandelijks afdelingsoverleg met alle medewerkers. Maandelijks overleg met alle leidinggevenden over: Resultaten & acties Opbrengst afdelingrondes Nieuwe verbetermogelijkheden Voortgang verbeterprojecten per unit/onderdeel. Bevestigen van gedragsafspraken en attitude & concrete actiepunten voor op de werkvloer. Bespreken van nieuwe medewerkers.	Ieder kwartaal Review van eigen plannen en doelen, incl. planning en samenwerking anderen. Opleiding en coaching op gebied van Leiderschap

*Vrij naar: Leadership Checklist© – StuderGroup / door: W.A. Keijser MD.

Obama adviezen

Obamania alom. Ook ‘wijze mannen’ in de VS geven adviezen aan de verse Amerikaanse president. Maar wat is wijsheid? Drie adviezen werden door Joseph Kvedar en de zijne opgesteld.

Wat hebben Nederlandse ‘health leaders‘ hieraan? Vlot vanuit de heup geschoten is mijn ‘vertaling’ hiervan naar ons werkveld:

Advies A. Stimuleer eigen verantwoordelijkheid van patiënten en hun directe omgeving

Dus niet alleen maar praten over ‘de patiënt centraal’, maar concrete interventies en processen in je eigen (zieken)huis implementeren, waarmee de patiënt en de zijne daadwerkelijk meer gaan participeren in het primaire proces. Dit schept vanzelf meer samenwerking en eigen verantwoordelijkheid.

Advies B. Denk en doe marktgericht: weet wie je klant is en laat dit terug zien in je organisatie én in het zorgaanbod!

Veel zorgbestuurders hebben allerlei interessante opleidingen zoals MBA’s. Van INSEAD tot Gorichem: nu is je kans om te laten zien wat je hier leerde…

Cuba, zorg en het Grote Leiden

Cuba: het land van Comandante Fidel, maar ook het land van een oneindige hoeveelheid artsen. En die kom je overal tegen. Als taxichauffeur, zwembad suppoost, toeristen begeleider en hustler (om je een restaurant e.d. in te lokken). Rare wereld en ik kom er net van terug. Een prachtig land van uitersten, waarbij alle clichés gelden. Van de Amerikaanse sleeën (met een ja, met Toyota motor), stokoude omaatjes met een knoepert van een sigaar tussen hun tanden (of wat daar van over is) en verder alles wat je je voorstelt van een eiland in het Caribische gebied. En salsa natuurlijk. 

De gezondheidszorg in Cuba is – in tegenstelling tot veel andere diensten – prima geregeld. En dan heb ik het niet over de internationale toeristenklinieken (waar je gewoon afrekent in dollars t.b.v. van de staat). Cuba telt gemiddeld 1 arts op 170 Cubanen: even wat meer dan het RIVM voor Nederland berekent. Dat klinkt natuurlijk fantastisch, maar de praktijk laat iets anders zien. Als ‘embedded‘ toerist (wij houden niet zo van all inclusive resorts …) kom je veel te weten, als je maar wat verder doorvraagt aan Cubanen. Artsen blijken massaal het land te verlaten om elders ter wereld te werken voor (veel) meer dan ze in Cuba verdienen. Niet verwonderlijk: het gemiddelde maandsalaris in Cuba telt – omgerekend – enkele tientjes euro. Ook ruilen veel Cubaanse medici het vak om beter betalende jobs te zoeken, die vaak ver onder hun potentieel liggen. Alles voor de felbegeerde convertibles waarmee allerlei luxe artikelen kunnen worden gekocht.

HAPPY 2009 !

De succesvolle dokter (II): Helende Vaardigheden…

Mijn dagelijkse struggle: de juiste dingen doen, op de juiste mannier. En ook nog eens goed c o m m u n i c e r e n. Niet in de laatste plaats met jezelf. Allemaal cruciaal om goed samen te werken en met elkaar mooie dingen te bereiken! Moe van het zelf-coachen loop ik snakkend naar inspiratie soms tegen een goed advies aan. Dit is er zo een, maar dan een voor dokters die dagelijks met patiënten werken – vers gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine*.

Dokters hebben een helend effect op hun patiënten – dit geldt niet alleen voor gebouwen en de inrichting van je ziekenhuis/zorginstelling. Op basis van een flink aantal interviews met artsen werden 8 Helende Vaardigheden geïdentificeerd (vrije vertaling – WK):

√ Heb aandacht voor de kleine dingen. √ Neem de tijd en luister. √ Stel je open op. √ Heb ook oog voor je eigen ambities en vreugde. √ Verwijder obstakels om gestelde doelen te halen. √ Geef ruimte aan patiënten om uit te leggen wat ze je willen zeggen. √ Deel autoriteit. √ Wees gecommitteerd en betrouwbaar (zeggen wat je doet en doen wat je zegt…).

Maar gelden deze vaardigheden niet voor iedereen? Wat zijn jouw vaardigheden-voor-succes? Laat eens weten.

WK

*Referentie: Churchill, L. & Schenck, D. (2008). Healing Skills for Medical Practice. Ann Intern Med.2008; 149: 720-724 (link).

De succesvolle dokter (I) – Over werkbezoeken op de vloer en wat we kunnen leren van managers en consultants?

In mijn werk spreek ik dagelijks met managers. Velen van hen zijn ‘van de vloer’. En dat is fijn en goed. Maar in het niet-meer- of minder-óp-de-vloer-zijn (dus letterlijk ván de vloer zijn …) schuilt het gevaar dat je niet meer van de vloer bent. Je mist het contact. Maar dat hoeft niet zo te gaan. En dat bleek ook bij het lunchbezoek dat ik vandaag genoot in een innovatief Fries ziekenhuis.

In het gesprek met de directeur hier kwamen zijn interne werkbezoeken ter sprake. Voor afdelingen niet vrijblijvend, maar wel naar alle vrijheid door hen zelf in te vullen. Zo komt deze manager niet zelden als patiënt in de wachtkamer te zitten of ondergaat ‘ie zelf poliklinische onderzoeken. Over health checks gesproken! Alle gekheid op een stokje: hoeveel (top)zorgmanagers hebben en / of nemen hier de tijd voor? Minimaal 1 keer per week een gestructureerd bezoek brengen aan een van jouw afdelingen. O.b.v. goed verwachtingsmanagement biedt je afdelingen zo een platform om hun beklag te doen of juist stand van zaken te geven van e.e.a. Maar de oplettend manager ziet, hoort, voelt en ruikt intussen ook een hoop.

Zo’n aanpak noem ik voor het gemak ‘mensgericht’. En er zijn er tal van. Een van de moderne termen ervoor is servant leiderschap (let wel: morgen is er weer een nieuwe term voor!). Dit zijn allemaal bruikbare en vaak nuttig in te zetten trucs uit het bedrijfsleven. ‘Op de vloer’ kunnen ze nog wel eens wat leren van dit soort management methoden. Niet zozeer letten op de inhoud, maar minstens ook op de vorm! Dat gaat verder dan bejegening en een schone witte jas (jawel: hygiëne & patiëntveiligheid).

Er zijn tal van vaardigheden en competenties die komen kijken bij het realiseren van een optimaal ‘zorgproduct’. En het onderhouden ervan, niet te vergeten. Managers, adviseurs en artsen (verpleegkundigen horen daar ook even bij – voor het gemak) werken steeds vaker samen. De verzuiling brokkelt af. Halleluja! Een volgende stap is dat we meer van elkaar gaan leren. In deze blog serie kom ik vaak terug op allerlei leiderschaps- en andere kwaliteiten die relevant blijken te zijn in de zorg. Soms is het prettig om wat meer overzichtelijk te hebben. Ik kwam recent een poging hiertoe tegen (zie ook: International Council for Quality Care (ICQC): een 360® kapstok van succesfactoren en aandachtspunten op het gebied van (persoonlijke) effectiviteit van zorgprofessionals en zorginstellingen. Vrij vertaald ziet die er zo uit: zie tabel (hieronder!).